İş Kazası Sonrası İşveren Ne yapmalı ?

Saadet YILMAZ DİNÇER
Kurumsal ISG Yönetimi | İş Geliştirme

İşyerinde bir iş kazası meydana geldiğinde birkaç dakika içinde birçok karar vermek gerekir. Öncelik elbette çalışanın sağlığıdır. Ancak kazanın ardından yapılması gereken kayıt, bildirim ve inceleme süreçleri de işveren açısından büyük önem taşır. Aşağıda her adımı tek tek ele alıyoruz.

Peki bir iş kazası olduğunda ilk 24 saatte ne yapılmalı?

1. Önce çalışan, sonra evrak

İlk adım her zaman yaralı çalışanın sağlık ve güvenliğini sağlamaktır. Gerekli durumlarda ilk yardım uygulanmalı, 112 Acil Sağlık hizmetlerinden destek alınmalı ve işyerindeki ilk yardım ekipleri devreye sokulmalıdır.

Aynı zamanda kazaya neden olan tehlikenin devam edip etmediği kontrol edilmeli ve diğer çalışanların da aynı tehlikeye maruz kalması önlenmelidir. Çünkü iş kazası sonrasında ilk hedef evrakı tamamlamak değil, ikinci bir kazayı önlemektir.

2. Olay yerini koruyun, kazayı belgeleyin

Çalışanın güvenliği sağlandıktan sonra olayın meydana geldiği alan mümkün olduğunca korunmalıdır. Kazanın nasıl gerçekleştiğini anlamaya yardımcı olabilecek unsurlar belirlenmeli ve kayıt altına alınmalıdır:

• Fotoğraf ve video kayıtları
• Kamera görüntüleri
• Kullanılan makine veya ekipman
• Çalışma alanının mevcut durumu
• Görgü tanıkları

Özellikle güvenlik kamera kayıtlarının belirli bir süre sonra silinebildiği işyerlerinde, ilgili görüntülerin korunması önemlidir. Çünkü olaydan birkaç saat sonra hatırlanmayan bir ayrıntı, kazanın nedenini anlamak için önemli olabilir.

3. Kazayı kayıt altına alın, İSG ekibini bilgilendirin

İş kazası yalnızca bir tutanak düzenleyip dosyaya kaldırılacak bir olay değildir. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 14. maddesine göre işveren; bütün iş kazalarının kaydını tutmak, gerekli incelemeleri yapmak ve bunlarla ilgili raporları düzenlemekle yükümlüdür.

Bu nedenle iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi mümkün olan en kısa sürede süreçten haberdar edilmelidir. Kaza; çalışma şekli, kullanılan ekipman, eğitimler, KKD kullanımı, çalışma ortamı ve mevcut riskler açısından değerlendirilmelidir.

Buradaki amaç yalnızca “Ne oldu?” sorusuna cevap vermek değildir. Asıl soru: “Bir daha olmaması için neyi değiştirmeliyiz?” olmalıdır.

4. SGK bildirimini süresinde yapın

6331 sayılı Kanun’un 14. maddesi uyarınca iş kazasının, kazadan sonraki üç iş günü içinde SGK’ya bildirilmesi gerekir. Bildirim sürecinin son güne bırakılmaması, gerekli bilgi ve belgelerin mümkün olduğunca erken hazırlanması önemlidir.

Ayrıca sağlık hizmeti sunucularının kendilerine intikal eden iş kazalarını SGK’ya bildirmesine ilişkin ayrı bir yükümlülüğü de bulunmaktadır. Bu durum, işverenin kendi bildirim ve kayıt yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

5. Kazayı inceleyin, sadece çalışanı suçlamayın

İş kazası incelemesinde en kolay cevap “çalışan dikkatsizdi” olabilir. Ancak iyi bir İSG yaklaşımı bununla yetinmez. Şu sorular da sorulmalıdır:

• Çalışan gerekli eğitimi almış mıydı?
• Talimat mevcut muydu?
• Makine veya ekipmanın bakımı yapılmış mıydı?
• Gerekli KKD kullanılıyor muydu?
• Çalışma ortamında başka bir risk var mıydı?
• Bu tehlike risk değerlendirmesinde tanımlanmış mıydı?

Bu soruların cevapları, kazanın gerçek nedenlerini ve tekrarını önlemek için alınması gereken tedbirleri ortaya çıkarır.

6. Kazadan sonra riskleri yeniden değerlendirin

İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği kapsamında iş kazası meydana gelmesi, risk değerlendirmesinin tamamen veya kısmen yenilenmesini gerektiren durumlardan biridir. Bu nedenle kazadan sonra yalnızca tutanak hazırlamak yeterli değildir. Gerekirse aşağıdakiler yeniden değerlendirilmelidir:

• Risk değerlendirmesi
• Çalışma talimatları
• Eğitimler
• KKD uygulamaları
• Makine ve ekipman güvenliği
• Çalışma yöntemleri

İlk 24 Saatte Kısaca Ne Yapılmalı?

1. Yaralı çalışanın sağlık ve güvenliğini sağlayın.
2. Devam eden tehlikeyi kontrol altına alın.
3. Olay yerini ve önemli delilleri koruyun.
4. İSG uzmanı ve işyeri hekimini bilgilendirin.
5. Olayı kayıt altına alın ve gerekli incelemeyi başlatın.
6. SGK bildirimini üç iş günü içinde tamamlayın.
7. Kazanın nedenlerini araştırın.
8. Aynı kazanın tekrar yaşanmaması için gerekli önlemleri uygulayın.

İş Kazası Sonrası En Önemli Soru

Bir iş kazasından sonra süreç, tutanakların hazırlanması ve bildirimlerin yapılmasıyla bitmez. Asıl önemli soru şudur:

“Bu kazanın tekrar yaşanmaması için ne yaptık?”

Çünkü iyi yönetilen bir iş kazası süreci yalnızca geçmişi kayıt altına almaz; gelecekte yaşanabilecek kazaların önlenmesine de katkı sağlar.

İnfon OSGB olarak iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi hizmetlerinin yanı sıra; risk değerlendirmesi, saha denetimleri, İSG eğitimleri, iş kazası incelemeleri ve düzeltici faaliyetlerin takibi gibi süreçlerde işletmelere destek oluyoruz. Çünkü İSG, yalnızca kaza olduğunda ne yapılacağını bilmek değil; kazanın hiç yaşanmaması için doğru sistemi kurabilmektir.

İş Kazası Dosyanız Hazır mı?

İş kazası sonrasında yalnızca bildirimin yapılması yeterli değildir. Kazaya ilişkin bilgi ve belgelerin düzenli şekilde kayıt altına alınması, olayın incelenmesi ve alınan önlemlerin takip edilebilmesi de önemlidir. İş kazasının niteliğine göre dosyanızda şu belgeler bulunmalıdır:

✓ İş kazası tutanağı
✓ Çalışan ve görev bilgileri
✓ Tanık bilgileri ve ifadeleri
✓ Olay yeri fotoğraf ve kamera kayıtları
✓ Sağlık kuruluşu belgeleri
✓ İş kazası SGK bildirimi
✓ Kaza inceleme ve değerlendirme raporu
✓ Risk değerlendirmesi ve ilgili kayıtlar
✓ Çalışan eğitim kayıtları
✓ KKD teslim ve kullanım kayıtları
✓ Makine/ekipman bakım ve periyodik kontrol kayıtları
✓ Düzeltici ve önleyici faaliyet kayıtları

Her iş kazasının niteliği ve işyerinin çalışma koşulları farklı olduğundan, dosyada bulunması gereken belgeler de olaya göre değişebilir.

⚠ UNUTMAYIN
İyi hazırlanmış bir iş kazası dosyası yalnızca geçmişi kayıt altına almaz; alınan önlemlerin ve yapılan iyileştirmelerin de izini bırakır.

Infon OSGB

Güvenli çalışma, doğru sistemle başlar.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İş kazasının niteliğine, çalışanın statüsüne ve olayın gerçekleşme koşullarına göre farklı yasal yükümlülükler gündeme gelebilir. Uygulamada güncel mevzuat hükümleri esas alınmalıdır.